Czy może się zdarzyć, że całkiem dobrze przygotowana strategia nie zostanie w pełni zrealizowana? Tak, jeśli przy jej tworzeniu i wdrożeniu nie przejdzie się wszystkich niezbędnych etapów procesu zarządzania strategicznego. Sprawdź, jakich ważnych elementów nie powinno się pomijać i jak planowanie pomaga realizować długofalowe cele.

Istota zarządzania strategicznego – dlaczego stanowi fundament rozwoju firmy i jakie są etapy tego procesu?

Zarządzanie strategiczne sprawia, że firma nie działa „z dnia na dzień”. Wszystko, co się w niej dzieje, jest postrzegane w szerszej perspektywie. Strategia to długofalowy plan, ale nie lista zadań do odhaczenia punkt po punkcie – istotą zarządzania strategicznego jest wytyczanie ogólnych kierunków rozwoju, pokazanie, dokąd organizacja chce zmierzać i jakimi drogami chce podążać.

A dlaczego o zarządzaniu strategicznym mówi się jako o fundamencie rozwoju firmy? Bo bez takiego podejścia trudno wyobrazić sobie, by organizacja mogła utrzymać się na rynku, nie mówiąc już o podejmowaniu kolejnych wyzwań. Brak strategii sprawia, że reaguje się tylko na bieżące problemy, nie patrząc w przyszłość. Dzięki wytyczonym i realizowanym celom zarządzania strategicznego firma może za to działać proaktywnie, a nie reaktywnie.

Przemyślana powinna być nie tylko sama strategia, ale również proces jej opracowywania. To jego najważniejsze etapy zarządzania strategicznego (poniżej znajdziesz dokładne omówienie):

  • analiza otoczenia zewnętrznego i wewnętrznego;
  • tworzenie strategii głównej i strategii funkcjonalnej;
  • wdrożenie strategii w praktyce;
  • monitorowanie realizacji strategii i kontrola postępów.

Sprawdź, jak eksperci Redegate mogą wspierać Twoją firmę na każdym etapie zarządzania strategicznego.

Etap 1: Analiza otoczenia zewnętrznego i wewnętrznego organizacji

Dlaczego żadnej strategii nie da się wdrożyć w tej samej wersji w innej firmie? Takie kopiowanie 1:1 byłoby bezcelowe – bo każda organizacja funkcjonuje w innej rzeczywistości. Jeśli nie uwzględni się tych zmiennych, strategia będzie dokumentem „do wszystkiego i do niczego”, a już na pewno: niepasującym do obecnej sytuacji i wyzwań rozwojowych tej jednej firmy, nierealizującym celów zarządzania strategicznego.

Co zrobić, by maksymalnie „przybliżyć” strategię do firmowej rzeczywistości? Aby tak się stało, warto uwzględnić w analizie te elementy planowania strategicznego:

  • makrotrendy: zmiany w polityce, gospodarce, społeczeństwie, prawie, technologiach – te zachodzące globalnie i w kraju;
  • konkurencję (np. według modelu 5 sił Portera): kto jest bezpośrednim konkurentem firmy, jakie są bariery wejścia na rynek dla nowych graczy, jak silna jest pozycja dostawców i klientów, jakie substytuty dla produktów/usług firmy mogą pojawić się na rynku;
  • klientów – ich potrzeby, preferencje zakupowe, segmentację;
  • własne zasoby: kompetencje pracowników, know-how, technologie, finanse firmy;
  • strukturę i procesy firmy – czy są logicznie poukładane, czy wspierają realizację celów, gdzie znajdują się „wąskie gardła”;
  • kulturę organizacyjną – styl zarządzania, wyznawane wartości, sposób komunikacji;
  • aktualną sytuację w firmie – wyniki finansowe, cele do zrealizowania, udział w rynku, relacje z klientami.

Etap 2: Tworzenie strategii głównej i strategii funkcjonalnych

Czym różni się strategia główna od strategii funkcjonalnych? Pierwszy rodzaj to dokument, który wytycza ogólne kierunki rozwoju firmy. Określa, co firma chce osiągnąć, ale nie zawiera szczegółowych wytycznych dla poszczególnych działów.

Takie wytyczne powinny się znaleźć w strategiach funkcjonalnych. Firma może mieć ich kilka – najczęściej tworzy się je dla działów marketingu, sprzedaży, finansów, IT, rozwoju. Taka strategia odpowiada na pytanie: co nasz dział może zrobić, by realizować założenia strategii głównej? Jeśli jej celem jest np. wzrost satysfakcji klientów, w poszczególnych obszarach można to osiągnąć dzięki:

  • prowadzeniu badań konsumenckich dotyczących satysfakcji (dział marketingu);
  • wdrożeniu rozwiązań skracających czas potrzebny na uzyskanie odpowiedzi na pytania (dział obsługi klienta);
  • wprowadzeniu automatyzacji przyspieszającej czas realizacji zamówień (dział IT);
  • optymalizacji procesów za pomocą jednej z metod ciągłego doskonalenia (dział produkcji).

Istota strategii i zarządzania strategicznego to połączenie obu podejść. Strategia główna jest punktem wyjścia do tworzenia strategii funkcjonalnych, które są niezastąpione przy wdrażaniu rozwiązań na poziomie operacyjnym, czyli na kolejnym etapie procesu zarządzania strategicznego.

Etap 3: Wdrożenie strategii w praktyce

Tworzenie strategii jest trudnym, złożonym zadaniem, wymagającym zaangażowania wielu osób. Wdrożenie zarządzania strategicznego to jednak jeszcze poważniejsze wyzwanie! O czym warto pamiętać na tym etapie?

  • O precyzyjnym wyznaczeniu celów. Założenia strategii powinny być przełożone na mierzalne KPI i konkretne inicjatywy.
  • O zaangażowaniu menedżerów średniego szczebla. To ważne, by mieli świadomość, po co wprowadza się zmiany i widzieli je w szerszej perspektywie. Zaangażowanie menedżerów przekłada się też na zrozumienie strategii wśród pracowników liniowych.
  • O komunikacji. Informowanie o strategii nie powinno być jednorazowe, warto wykorzystać do tego różne kanały i nastawić się na obustronną komunikację – odpowiadanie na pytania i wyjaśnianie wątpliwości.
  • O mądrym korzystaniu z zasobów. Do skutecznej realizacji procesów zarządzania strategicznego potrzebny jest budżet, czas, zaangażowanie pracowników, odpowiednie technologie.

Etap 4: Monitorowanie realizacji strategii i kontrola postępów

Jest strategia – i bardzo dobrze! Zdecydowanie nie powinna być jednak dokumentem zawieszonym w próżni i oderwanym od firmowej rzeczywistości. Nawet najlepiej przygotowana, ale niestosowana na co dzień strategia będzie tylko piękną (choć kosztowną) laurką na papierze.

Co zrobić, by tak się nie stało? Niezbędne jest wspomniane już przy omawianiu wcześniejszego etapu zarządzania strategicznego określenie celów. A także monitorowanie ich realizacji i ustalenie wskaźników, dzięki którym będzie można poznać, że osiągnęło się sukces. Do wyboru masz m.in. KPI (Key Performance Indicators), OKR (Objectives and Key Results) czy BSC (Balanced Scoreyard) – ocena strategii z 4 perspektyw: finansów, klientów, procesów wewnętrznych, zasobów i rozwoju. Nie korzystaj ze wszystkich – wybierz metody, które najlepiej sprawdzą się w Twojej firmie.

Na tym etapie zarządzania strategicznego pomocne będą także:

  • regularność – kontrola cykliczna, a nie ad hoc;
  • przejrzystość – prezentacja danych w wizualnej, zrozumiałej dla wszystkich formie;
  • elastyczność – jeśli coś w strategii się nie sprawdza, warto mieć odwagę jak najszybciej to zmienić.