Raportowanie ESG i Dyrektywa CSRD – kogo dotyczy, od kiedy obowiązuje i jak się przygotować

TL;DR

Dyrektywa CSRD rozszerza obowiązek raportowania danych o zrównoważonym rozwoju na znacznie większą grupę firm w Unii Europejskiej.

• Firmy objęte dyrektywą muszą raportować kwestie środowiskowe, społeczne i związane z ładem korporacyjnym (ESG).
• Obowiązek raportowania jest wprowadzany etapami od roku obrotowego 2024 dla największych podmiotów.
• Kryteria objęcia dyrektywą to m.in. zatrudnienie ponad 250 pracowników, suma bilansowa powyżej 25 mln EUR lub przychody netto przekraczające 50 mln EUR.
• MŚP, które nie podlegają bezpośrednio pod dyrektywę, odczują jej wpływ jako dostawcy i partnerzy dużych firm.
• Raporty muszą być zgodne z Europejskimi Standardami Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS) i poddane atestacji.

Czym jest Dyrektywa CSRD i jaki jest jej cel?

Dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) to unijne rozporządzenie, które nakłada na duże przedsiębiorstwa i spółki giełdowe obowiązek szczegółowego raportowania danych, które dotyczą zrównoważonego rozwoju (ESG). Jej głównym celem jest zwiększenie przejrzystości i porównywalności informacji niefinansowych. Ma to wspierać zrównoważone inwestycje i transformację gospodarczą w Unii Europejskiej.

Przepisy te stanowią część Europejskiego Zielonego Ładu. Wprowadzono je, aby dostarczyć inwestorom, analitykom i społeczeństwu wiarygodnych danych na temat wpływu firm na środowisko i społeczeństwo. Lepsza jakość informacji pozwala na podejmowanie bardziej świadomych decyzji inwestycyjnych i kierowanie kapitału w stronę zrównoważonych projektów. W efekcie dyrektywa ma przyspieszyć przejście na gospodarkę neutralną dla klimatu.

Jakie firmy są bezpośrednio objęte Dyrektywą CSRD?

Dyrektywa CSRD bezpośrednio dotyczy dużych przedsiębiorstw oraz wybranych spółek giełdowych, które spełniają określone kryteria wielkościowe. Obowiązek ten obejmuje zarówno jednostki interesu publicznego, takie jak banki, ubezpieczyciele i spółki notowane na giełdzie, jak i inne duże podmioty prywatne. Przepisy mają zastosowanie również do firm spoza UE, które generują na jej terenie znaczące obroty i posiadają tu jednostkę zależną lub oddział. Z obowiązku raportowania wyłączone są mikroprzedsiębiorstwa giełdowe.

Jakie są kryteria wielkościowe dla objęcia Dyrektywą CSRD?

Firma musi spełniać co najmniej dwa z trzech progów przez dwa kolejne lata obrotowe, aby zostać objętą obowiązkiem raportowania w ramach Dyrektywy CSRD. Kryteria te obejmują liczbę zatrudnionych pracowników, sumę bilansową oraz przychody netto ze sprzedaży. Progi te zostały niedawno zaktualizowane, aby ograniczyć obciążenia administracyjne dla mniejszych podmiotów.

Poniższa tabela przedstawia aktualne kryteria, które decydują o obowiązku raportowania.

Kiedy Dyrektywa CSRD wchodzi w życie dla poszczególnych grup przedsiębiorstw?

Wdrażanie Dyrektywy CSRD odbywa się etapami, a pierwsze raporty za rok obrotowy 2024 złożą największe firmy, które już podlegały wcześniejszej Dyrektywie NFRD. Kolejne grupy przedsiębiorstw będą objęte obowiązkiem raportowania w latach 2025 i 2026. Małe i średnie przedsiębiorstwa notowane na giełdzie mogą odroczyć ten obowiązek.

Czym różni się Dyrektywa CSRD od Dyrektywy NFRD?

Dyrektywa CSRD znacząco rozszerza zakres i szczegółowość raportowania niefinansowego w porównaniu do swojej poprzedniczki, Dyrektywy NFRD (Non-Financial Reporting Directive). Nowe przepisy wprowadzają ujednolicone standardy, obowiązkową weryfikację raportów i obejmują znacznie większą liczbę firm. Celem tej zmiany jest podniesienie jakości i wiarygodności danych ESG na rynku.

Jak Dyrektywa CSRD wpływa na małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP)?

Dyrektywa CSRD pośrednio wpływa na małe i średnie przedsiębiorstwa, mimo że większość z nich nie jest objęta bezpośrednim obowiązkiem raportowania. Dzieje się tak poprzez łańcuchy wartości. Duże firmy, które podlegają dyrektywie, będą wymagać od swoich dostawców i partnerów biznesowych danych ESG do własnych raportów. To zmusza MŚP do zbierania i udostępniania informacji na przykład o śladzie węglowym, zużyciu energii czy standardach pracy.

Dla MŚP przygotowanie się do tych wymogów staje się koniecznością. Proaktywne wdrożenie praktyk zrównoważonego rozwoju i gromadzenie danych może stać się przewagą konkurencyjną. Firmy, które są gotowe dostarczyć informacje ESG, mogą łatwiej pozyskać kontrakty i uzyskać dostęp do finansowania od instytucji, które uwzględniają czynniki zrównoważonego rozwoju.

Jakie są kluczowe obszary raportowania ESG zgodnie z CSRD?

Raportowanie ESG zgodnie z Dyrektywą CSRD obejmuje trzy główne obszary: środowiskowy (Environmental), społeczny (Social) i ładu korporacyjnego (Governance). Szczegółowe wymagania, które dotyczą ujawnień, są określone w Europejskich Standardach Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS). Standardy te wprowadzają zasadę podwójnej istotności, co oznacza, że firmy muszą raportować zarówno swój wpływ na środowisko i społeczeństwo, jak i wpływ kwestii zrównoważonego rozwoju na ich własną kondycję finansową.

Przykładowe dane do raportowania w każdym filarze to:

• Środowisko (E): emisje gazów cieplarnianych (ślad węglowy), zużycie wody i energii, polityka dotycząca odpadów, wpływ na bioróżnorodność.
• Społeczeństwo (S): warunki pracy i bezpieczeństwo pracowników, polityka różnorodności i równego traktowania, relacje ze społecznościami lokalnymi, zarządzanie łańcuchem dostaw.
• Ład korporacyjny (G): struktura zarządu i rady nadzorczej, polityka antykorupcyjna, systemy zarządzania ryzykiem, etyka w biznesie.

Jakie są konsekwencje braku zgodności z Dyrektywą CSRD?

Brak zgodności z Dyrektywą CSRD może prowadzić do szeregu negatywnych konsekwencji, w tym kar finansowych, utraty reputacji i trudności w pozyskiwaniu finansowania. Sankcje pieniężne będą określone w przepisach krajowych, które implementują dyrektywę. Jednak skutki wykraczają poza kary administracyjne.

Firmy, które nie raportują danych ESG lub robią to nierzetelnie, ryzykują utratę zaufania inwestorów, klientów i partnerów biznesowych. Banki i instytucje finansowe coraz częściej uzależniają dostęp do kapitału i warunki kredytowania od wyników w obszarze zrównoważonego rozwoju. Niezgodność z CSRD może więc ograniczyć możliwości rozwoju i osłabić pozycję rynkową przedsiębiorstwa.

Jakie są korzyści z wdrożenia raportowania ESG?

Wdrożenie raportowania ESG, choć jest obowiązkiem, przynosi firmom szereg korzyści strategicznych, które budują długoterminową wartość przedsiębiorstwa. Poprawa wizerunku i zwiększenie zaufania inwestorów to jedne z najważniejszych zalet. Transparentne komunikowanie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju przyciąga kapitał i ułatwia dostęp do preferencyjnych warunków finansowania, takich jak zielone kredyty.

Systematyczne zbieranie danych ESG pozwala lepiej identyfikować i minimalizować ryzyka operacyjne, na przykład te, które wynikają ze zmian klimatycznych czy regulacji. Proces ten staje się również impulsem do innowacji i rozwoju zrównoważonych produktów oraz usług. W naszej ofercie znajdziesz wsparcie ekspertów, którzy pomagają firmom opracować i wdrożyć strategie zrównoważonego rozwoju. Pomagamy przekształcić obowiązek raportowania w realną przewagę konkurencyjną.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy Dyrektywa CSRD dotyczy wszystkich spółek giełdowych?

Nie, dyrektywa dotyczy spółek, które są notowane na rynkach regulowanych w UE, ale wyłącza mikroprzedsiębiorstwa. Małe i średnie przedsiębiorstwa giełdowe są objęte obowiązkiem, jednak mają możliwość odroczenia go do 2028 roku.

Jakie dane ESG są najważniejsze do raportowania?

Najważniejsze dane określa analiza podwójnej istotności, a ich zakres definiują standardy ESRS. Kluczowe wskaźniki dotyczą zazwyczaj emisji gazów cieplarnianych, warunków pracy, różnorodności w organach zarządczych oraz polityki antykorupcyjnej.

Czy moja firma może być objęta CSRD, jeśli nie spełnia progów wielkościowych?

Bezpośrednio nie, ale firma może odczuć pośredni wpływ dyrektywy. Duże przedsiębiorstwa objęte CSRD będą wymagały od swoich dostawców w łańcuchu wartości dostarczania danych ESG, co zmusza mniejsze podmioty do ich gromadzenia.

Gdzie znaleźć oficjalne wytyczne dotyczące CSRD w Polsce?

Oficjalne informacje i wytyczne dotyczące wdrożenia dyrektywy w Polsce publikuje Ministerstwo Finansów. Warto również śledzić portale rządowe, takie jak Biznes.gov.pl, gdzie pojawiają się aktualne komunikaty dla przedsiębiorców.

Czy raportowanie ESG jest jednorazowe, czy cykliczne?

Raportowanie jest procesem cyklicznym. Firmy muszą składać raporty co roku, w ramach swojego sprawozdania z działalności. Wymaga to ciągłego monitorowania wskaźników, gromadzenia i aktualizacji danych ESG.